Bilgi ve Belge Vermeme Denetimin Engellenmesi

Bilgi ve Belge Vermeme Denetimin Engellenmesi, Yasal defterlerde(28), muhasebe kayıtlarında ve finansal tablo ve raporlarda usulsüzlük, Sır saklama yükümlülüğü, Yazılı başvuru ve özel soruşturma usulleri
Sermaye Piyasası Suç ve Kabahatleri Eğitimi İstanbul
30 May 2016

Bilgi ve Belge Vermeme Denetimin Engellenmesi

5. Bilgi ve belge vermeme, denetimin engellenmesi:

SPK veya SPKn’na göre görevlendirilenlerce istenen bilgi, belge ve elektronik ortamda tutulanlar dahil kayıtları hiç veya istenen şekliyle vermeyen kişi 1 yıldan 3 yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.
SPK veya SPKn’na göre tarafından görevlendirilen kişilerin görevlerini yapmalarını engelleyen kişi 6 aydan 2 yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Bu engelleme sırasında görevli kişilere karşı cebir veya tehdit kullanılmış olması halinde ayrıca 5237 sayılı TCK’nın ilgili maddelerine göre cezaya hükmolunur (SPKn Tasarısı m.111).

6. Yasal defterlerde(28), muhasebe kayıtlarında ve finansal tablo ve raporlarda usulsüzlük:

Kasıtlı olarak; kanunen tutmakla yükümlü oldukları defter ve kayıtları usulüne uygun tutmayanlar, saklamakla yükümlü oldukları defter ve belgeleri kanuni süresince saklamayanlar, 6 aydan 2 yılda kadar hapis ve 5.000 güne kadar adli para cezası ile cezalandırılırlar.
Kasıtlı olarak finansal tablo ve raporları gerçeği yansıtmayan şekilde düzenleyenler, gerçeğe aykırı hesap açanlar, kayıtlarda her türlü muhasebe hilesi yapanlar, yanlış veya yanıltıcı denetim ve değerleme raporu düzenleyenler ile düzenlemesini sağlayan ihraççıların sorumlu yönetim kurulu üyeleri ile sorumlu yöneticileri, 5237 sayılı TCK’nın ilgili hükümlerine göre cezalandırılırlar. Ancak özel belgede sahtecilik suçundan dolayı cezaya hükmedebilmek için, sahte belgenin kullanılmış olması şartı aranmaz.
Yatırım kuruluşları ile kolektif yatırım kuruluşları(29), 5237 sayılı TCK’nın 244’üncü maddesinde(30) tanımlanan sistemi engelleme, bozma, verileri yok etme veya değiştirme suçu açısından banka ve kredi kurumu sayılır (SPKn m.112).

7. Sır saklama yükümlülüğü:

SPK tarafından icra edilen inceleme veya denetim faaliyeti kapsamında istenen bilgi veya belgelere ilişkin olarak başkalarına açıklamada bulunanlar 1 yıldan 3 yıla kadar hapis ve 5.000 güne kadar adli para cezası ile cezalandırılırlar (SPKn m.113).

8. Yazılı başvuru ve özel soruşturma usulleri:

SPKn’nda tanımlanan veya atıfta bulunulan suçlardan dolayı soruşturma yapılması, SPK tarafından Cumhuriyet Başsavcılığına yazılı başvuruda bulunulmasına bağlı olup, bu başvuru muhakeme şartı niteliğindedir. Başvuru üzerine kamu davası açılması halinde, iddianamenin kabulü ile birlikte, bir örneği SPK’ya tebliğ edilir ve SPK aynı zamanda katılan sıfatını kazanır.
SPKn’nda tanımlanan veya atıfta bulunulan suçlardan dolayı yapılan soruşturmada Cumhuriyet savcısı, SPK meslek personelinden yararlanabilir. Bu suçlardan dolayı şüpheli veya tanık sıfatıyla kişilerin ifadesinin alınması sırasında SPK meslek personelinin de hazır bulunması sağlanabilir. Yine, SPKn’nda tanımlanan veya atıfta bulunulan suçlardan dolayı yapılan soruşturmada kovuşturmaya yer olmadığı kararının verilmesi halinde, SPK bu karara karşı itiraza yetkilidir (SPKn m.115).
SPKn’na tabi ortaklık, kuruluş ve kurumların yetkili ve/veya sorumlularının SPKn’nu ihlal eden fiillerinin cezalandırılmasında, ortaklık ve kurumların her türlü işlem ve faaliyetlerini titizlikle izleyen, inceleyen ve denetleyen SPK’nın rolü ve önemi kuşkusuz çok büyüktür. Bu itibarla, 6362 sayılı SPKn’nun 115’inci maddesi ile SPKn’nda yer alan cezalar bakımından “özel bir kovuşturma yöntemi” getirilerek, SPKn’ndaki suçlar açısından takibat yapılması SPK’nın Cumhuriyet Başsavcılığına yazılı olarak başvurmasına bağlı kılınmış; katılan sıfatı bakımından ise, SPK’ca yapılacak başvuru üzerine kamu davası açılması durumunda, SPK’nın kendiliğinden katılan sıfatını kazanacağı düzenlenerek SPK’nın SPKn’nda yer alan suçlar açısından etkinliği artırılmıştır. Özel kovuşturma yöntemi ile, SPKn’na aykırı hareket edenlerin cezai kovuşturmasına hız kazandırmak amaçlanmaktadır.